Leonardo da Vinci

Leonardo da Vinci (1452-1519), urodzony w Vinci, w prowincji Florencja, był  nieślubnym  dzieckiem notariusza.  W wieku 17 lat zaczął terminować w pracowni Verrocchia, a zanim ukończył 20 lat był już mistrzem cechu. Leonardo da Vinci był nie tylko malarzem, rzeźbiarzem i architektem, lecz także położył podwaliny pod rozwój m.in.  anatomii i aeronautyki, opisał krążenie płynów w organizmie człowieka, projektował broń, studiował fizykę atmosfery i pisał notatki opublikowane później w Traktacie o malarstwie. Dzięki swym wybitnym uzdolnieniom i wynalazczości przez wielu uznawany jest za najbardziej wszechstronnie utalentowanego człowieka w historii ludzkości. 


 Poza 15 obrazami Leonarda da Vinci do dziś przetrwało 7000 stron jego notatników z rysunkami, szkicami naukowymi i zapiskami. Swoje notatki Leonardo da Vinci sporządzał pismem lustrzanym. Być może czynił tak, ponieważ chciał je zachować w tajemnicy, jednak jest bardziej prawdopodobne, iż spowodowane to było leworęcznością artysty – bowiem pisząc w ten sposób nie rozmazywał atramentu.

 Obraz Leonarda da Vinci Mona Liza czyli La Gioconda jest nie tylko najbardziej znanym przykładem zastosowania techniki sfumato, lecz również najlepiej rozpoznawanym portretem na świecie. W Polsce dobrze znany jest także obraz Dama z gronostajem (Dama z łasiczką), ponieważ jest jedyną pracą artysty, która znajduje się w polskich zbiorach (Muzeum Czartoryskich w Krakowie).
Zarówno w swoich obrazach, jak i w Traktacie o malarstwie Leonardo da Vinci rozwinął zasady perspektywy powietrznej, którą określał jako „wielką odległość pomiędzy okiem a górami, przez co wydają się one niebieskie, prawie w kolorze powietrza; pola także stają się tym bardziej niebieskie, im dalej są od naszych oczu”.
Ze wszystkich artystów renesansu włoskiego Leonardo da Vinci był najbardziej uwrażliwiony na uroki przyrody, wolnego krajobrazu, na ukształtowanie terenu, szatę roślinną i faunę. Bardzo wiele jego rysunków to studia zwierząt, drzew, kwiatów, łańcuchów górskich – szczególne zaś miejsce zajmowały w nich studia związane z żywiołem wody. Leonardo da Vinci wytykał artystom włoskim powierzchowność w przedstawianiu pejzażu - sam chętniej umieszczał swe postaci w otoczeniu przyrody, niż wśród regularnych linii budynków.
 Najbardziej klasyczno-renesansowym i najbardziej „włoskim” dziełem Leonarda da Vinci była Ostatnia Wieczerza. Używamy tu czasu przeszłego, gdyż dzieło to uległo tak dużym zniszczeniom i tylekrotnie było restaurowane, że z jego oryginału pozostała zaledwie kompozycja oraz schemat perspektywiczny. Z autentycznego dotknięcia pędzla Leonarda - z świateł, cieni, kolorów, fizjonomii postaci nie pozostało nic w stanie pierwotnym.